فعاليتهاي زنبور نر در داخل و خارج كندو

  زنبور عسل نر از نظر جثه بزرگتر و فربه تر از كارگر و ملكه مي باشد و طبيعتا فاقد نيش مي باشد و به علت اينكه نرها مواد دغذايي خود را از كارگران يا از سلولهاي ذخيره شده عسل در داخل كندو تامين مي كنند،داراي خرطوم كوتاهتري نسبت به كارگرها مي باشند.نرها مواد غذايي را از گلها جمع اوري نمي كنند.نر ها در داخل كندو هيچ گونه مسئوليتي ندارند و بعد از خارج شدن از سلول بيشتر اوقات خود را روي قاب و در كنار ناحيه پرورش نوزاد ها گذرانده و تنها كار انها جفتگيري با ملكه در خارج از كندو است.نرها در اوايل عمرشان توسط كارگران تغذيه شده و سپس خود از عسل تغذيه مي كنند.يك كلني متوسط در مناطق معتدل،از اواسط بهار با توجه به شرايط محيطي شروع به پرورش نر ميكنند. تعداد نرها در يك كندو به اندازه،نژاد و شرايط عمومي كندو بستگي دارد.از اواسط تابستان به دليل كمبود شهد ديگر زنبور نر پرورش داده نشده و از تغذيه نرها جلوگيري ميشود و در اثر گرسنگي نرها از بين مي روند كه به اصطلاح نركشي شروع ميشود.

فاصله كندو تا منبع غذايي

  زنبور كارگر هنگامي كه شكم خود را به ارتعاش در مي اورد،صداهايي منقطع با فركانس كم (حدود250هرتز)توليد مي كند.محققين دريافته اند كه تعداد صداهاي توليد شده در جريان رقص،رابطه مستقيم با فاصله منبع غذايي از كندو دارد.علاوه بر اين احتمال دارد مدت زمان عبور زنبور از قسمتي از دايره در ارتباط با فاصله منبع غذايي باشد.به طور مثال تعداد دفعاتي  كه زنبور در مدت15 ثانيه از خط مستقيم دايره عبور مي كند،براي فواصل مختلف اندازه گيري شده و رابطه اي را نسان داده است و ارقام تقريبي زير تجربه شده است.

 

 

فاصله(متر)	تعداد دفعات عبور از روي خط مستقيم
100	10-9
600	7
1000	4
6000	2

خلاصه اي از متوسط طول عمر زنبور عسل

خلاصه اي از متوسط طول عمر زنبور عسل

 

فصل	نوع جنسيت	كارگر	ملكه	نر
بهار و تابستان		28 روز	4-2 سال	22 روز
پائيز و زمستان		6ماه

 

 

مكالمه و رقصهاي زنبور عسل در داخل كندو

  مكالمات زنبور عسل در حقيقت رد و بدل كردن تحركات مختلف بين افراد همان كلني است كه موجب بروز عكس العمل هاي مختلف بين انها ميگردد.اين مكالمات در حشرات مانند مكالمات انسانها بر مبناي استفاده از تحريكات مختلف نظير نور،مواد شيميايي و فيزيكي مي باشد.انجام مكالمات در كلني زنبور عسل از قرن18 ميلادي براي انسان شناخته شد.ولي در سال1920 كه فريش دانشمند الماني نتيجه تحقيقات جامع خود را در زمينه مكالمات زنبور عسل منتشر كرد و موفق به اخذ جايزه نوبل سال1973 گرديد.

به طور كلي محققين سه نوع رقص را در كلني زنبورعسل مشاهده كرده اند:

1-   رقص دايره اي

زنبور كارگر باحركت سريع دايره وار چرخيده و گاهي جهت خود را عوض كرده و در جهت مخالف حركت مي كند.اين رقص ممكن است چندين ثانيه ادامه يابدو سپس متوقف گردد و زنبور در نقطه ديگري از كندو اقدام به رقص نمايد و سپس به طرف سوراخ پرواز رفته و از كندو خارج شود.اين نوع رقص در هنگامي انجام ميشود كه منبع غذايي بين صفر تا15 متري كندو باشد.اين رقص اطلاعاتزيادي را از نقطه نظر جهت،كيفيت،مقدار و ساير اطلاعات مربوط به منبع غذايي را مبادله نميكند.

2- رقص ارتعاش شكم

در صورتي كه فاصله منبع غذايي بيش از 100متر باشد زنبورهاي كارگر اقدام به اين رقص ميكنند.در اين رقص زنبور كارگر ابتدا در جهت نيم دايره رقصيده،از روي خط مستقيم قطر دايره فرضي بالا رفته و اقدام به حركت روي نيم دايره طرف ديگر كرده و دوباره روي قطر دايره بالا امده و در طرف ديگر روي نيم دايره طرف اول حركت ميكند و در نهايت يك فرمي به شكل عدد( 8 )هشت انگليسي رسم مي كند.زنبور كارگر در جريان حركت بر روي قطر دايره شكم خود را با ارتعاشات جانبي به حركت در مياورد.علاوه بر اين مقداري از غذايي كه اورده را بين ساير زنبورها تقسيم ميكند.تغير وضعيت رقص زنبور از حالت رقص دايره اي يا داسي به رقص ارتعاش شكم به صورت اني صورت نميگيرد،بلكه رقصهاي حد فاصل انها هم صورت مي گيرد.رقصهاي حد فاصل وقتي صورت ميگيرند كه منبع غدا در فقاصله بيش از ده متر و كمتر از 100متر از كندو قرار دارد.رقص ارتعاش شكم از موقعي كه منبع غذا در فاصله 14 متري كندو قرار دارد شروع مي شود.هر چه فاصله بيشتر گردد،ارتعاش شكم بيشتر شده و شكل رقص به شكل ارتعاشي شكم بيشتر شباهت پيدا ميكند.و بالاخره وقتي منبع غذا در فاصله 100متر باشد،شكل رقص كاملا از نوع ارتعاش شكم خواهد بود. در جريان رقص ارتعاش شكم ،اطلاعات متعدد و مختلفي از جمله :فاصله تا منبع غذا و جهت منبع غذايي بين زنبور رقص كننده و ساير زنبورها مبادله مي گردد.

 3-   رقص داسي شكل

در صورتي كه منبع غذايي بين100-15 متري كندو باشد،زنبور اقدام به رقص داسي شكل مي كند.روش اين رقص مشابه رقص دايره اي شكل است با اين تفاوت كه جهت انجام رقص به صورت نيم دايره يا داسي شكل است.اطلاعات زيادي به جز حدود فاصله منبع غذايي در اين نوع رقص مبادله نمي شود.

 

 

حمله زنبور عسل و عكس العمل در برابر انها

 بيشتر دشمنان طبيعي زنبور عسل مي توانند از طريق سوراخ ورودي كندو واذرد ان شوند. در مواقعي كه شهد در طبيعت فراوان باشد و كندو نيز ارام باشد زنبورهاي كارگر توجه كمتري به سوراخ پرواز دارند ولي بر عكس در مواقعي كه  شهد در طبيعت كم باشد و احيانا كندو نيز اشفته باشد،تعداد زنبورهاي گارد و توجه انها به سوراخ پرواز بيشتر مي شود.در اين وضعيت هر زنبور بيگانه اي كه وارد كندو ميشود توسط زنبورهاي گارد مورد بازرسي قرار ميگيرد و اگر غريبه باشد به ان حمله كرده  و مانع ورود وي به كندو مي شوند.زنبورهاي گارد 20-18 روز سن دارند  و هنگامي كه اشفته شده باشند در مدخل كندو با وضعيت خاصي قرار مي گيرند.به اين ترتيب كه روي دو جفت پاهاي عقب ايستاده و پاهاي جلويي خود را بلند مي كنند.شاخكهاي انها به طرف جلو كشيده شده و ارواره ها بسته مي شوند و در موقع اشفتگي بيشتر،ارواره ها را باز كرده و بالها را نيز باز نگه داشته و اماده حمله مي شوند.معمولا كمتر از5/0 درصد از زنبورهاي يك كلني اماده براي دفاع و نيش زدن هستند و اماده ترين انها در نزديكي سوراخ پرواز قرار مي گيرند.بايد به هنگام زنبورداري از عطر و ادكلن و كرمها استفاده نكرد و هيچوقت به زنبور ها بازدم نكرد زيرا گاز كربنيك  باعث تحريك زنبور ميشود.به هنگام نيش خوردن توسط زنبور فورن از ان منطقه دور شدن بهترين راه حل مي باشد زيرا زنبور در محل گزيدگي فرمون خاصي ترشح مي كند و شخص را علامتگذاري مي كند و از اين طريق ساير زنبورها را به همان نقطه جلب مي كند.زنبور عسل داراي نيشي به طول 5الي6 ميليمتر  و با خارهاي وارونهاي شكل به تعداد15 اي16 عدد مي باشد.

 

 

فعاليتهاي زنبورهاي كارگر در داخل كندو قبل از بلوغ

زنبورهاي عسل به طور طبيعي و عادي پس از خروج از سلولها تا مدت سه هفته در داخل كندو مانده و وظايف مختلفي را متناسب با سن خود انجام مي دهند.در سه روز اول زندگي  وظيفه كارگران تميز كردن سلولهايي است كه به تازگي خود و يا ساير زنبورها از ان بيرون امده اند.بين 3 تا 6 روزگي وظيفه انها غذا دادن به لاروهائي است  كه سن انها بيشتر از 3 روز ميباشد.در سن 6تا12 روزگي غذا دادن به لاروهاي جوان و ملكه را به عهده دارند.در هفته سوم زنبورهاي كارگر وظايف بيشتري به شرح زير انجام ميدهند:

1-تميز كردن كندو از مواد خارجي و زنبورهاي مرده

2-بسته بندي گرده هاي گل در داخل سلولها

3- ترشح موم و ساختن سلولهاي مومي

4- بستن سرسلولهاي پرشده ازعسل و يا سلولهايي كه در داخل انها لارو پيله مي كند

5- گرفتن شهد گل از زنبورهاي مزرعه

6- تبديل شهد گل به عسل

7- به كار بردن بره موم در داخل كندو

8- تغذيه ملكه و مواظبت از ان

9- ساختن سم در كيسه زهر و ذخيره ان

10- محافظت از كندو در برابر دشمنان

فعاليت زنبورهاي كارگر بالغ در خارج از كندو(زنبور هاي مزرعه)

 پس از گذشت حدود سه هفته از عمر زنبور هاي كارگر،ابتدا پرواز تمريني شروع شده و سپس پرواز اصلي براي اوردن غذا اغاز مي گردد.زنبورهاي كارگر بر حسب نياز كندو مواد مورد نياز را به كندو مي اورند.عده اي از زنبورها شهد گلها را جمع اوري مي كنند. برخي گرده گل،تعدادي اب و تعداد معدودي نيز بره موم جمع اوري مي كنند.اغلب اوقات زنبورهاي كارگر به طور توام شهد و گرده گل را به كندو مي اورند.در شرايط خاص مثلا وقتي كندو نياز به غذاي بيشتري داردزنبورهاي يك تا دو هفته از كندو خارج  مي شوند.و يا براي تامين تنظيم درجه حرارت داخل كندو،بيشتر زنبورها از سنين مختلف در داخل كندو مانده و با بال زدن وظيفه خنك كردن كندو را به عهده مي گيرند.